1. Blog
  2. Covid-19 (Koronavirüs) Korkusu

Covid-19 (Koronavirüs) Korkusu

  • Covid-19 (Koronavirüs) Korkusu
  • Kaygı Bozukluğu
  • Koronavirüs Korkusu Nedir?
  • Koronavirüs korkusu ne zaman tehlikeli bir hal almaya başlar?
  • Koronavirüs ve Kaygı Bozukluğu
  • Koronavirüs Korkusu Yaşıyor musunuz?
  • Coronavirüs Korkusundan Kurtulmak İçin Ne Yapabilirsiniz?
  • Covid-19 Korkusu ile Nasıl Başa Çıkabilirsiniz?
  • Karantina Sürecinde Nasıl Profesyonel Destek Alabilirsiniz?

Hayatta birçok sebeple yaşanabilecek korku çeşitleri vardır. Birçoğunun sebebi de yaşanan travmalardır. Son dönemde herkesin yoğun olarak yaşadığı korkulardan biri ise Covid-19 (Koronavirüs) korkusu olarak gündemdedir. Bunun temel sebebi her gün alınan ölüm haberleri, yeni Covid vakaları ve hastalığın tam anlamıyla bir ilacının olmaması şeklinde ifade edilebilir.


Yalnız ya da ailesiyle yaşayan birçok kişi bütün bunları düşünerek her an hastalanma korkusuna kapılıp korkunç günler yaşayabiliyor. Bazıları yaşadığı korkuları çevreye belli etmeden daha çok içinde yaşamayı tercih edebiliyor.


Covid-19 (Koronavirüs) Korkusu

Yaşanan korkular, kişilerin psikolojileri üzerinde yıkıcı bir etki oluşturarak günlük hayatını tam anlamıyla zindana çevirebiliyor. Hastalıkla ilgili yaygın olarak görülebilen korkular arasında: acı çekme korkusu, ölüm korkusu, hastalığı taşıma korkusu, hastalanırsa ne yapacağını bilememe korkusu gibi birçok türe ayırabileceğimiz farklı korku türleri bulunuyor. İleri boyuta ulaşabilen bütün bu korku çeşitleri bir nevi fobi olarak da düşünülebilir. Fobi boyutunda olmasa da bu korkuları yaşayan çok sayıda kişi olduğu görülüyor.


Kaygı Bozukluğu

Aslında ne olacağını bilememeden kaynaklanan bu durum çoğu kişi için çok normal... Bazı durumlarda ise bunun çok yoğun yaşanması, kişileri içinden çıkamadıkları yoğun düşünce girdaplarına sokabiliyor. Kişiler: “Acaba Covid miyim, hastalandım mı, ya korona olduysam?” gibi düşüncelere kapılarak çok zor zamanlar yaşayabiliyorlar. Özellikle de kaygı bozukluğu bulunan kişiler için bu süreç çok daha zorlu olabiliyor. Bu tür sıkıntılar yaşayan kişiler için sakin kalmak her zaman çok mümkün olmayabiliyor. Çevrenizde böyle sorunlar yaşayan kaygı düzeyi aşırı seviyede olan kişiler varsa onlara panik yaptıracak kötü haberler vermekten kaçınarak moral vermeyi deneyebilirsiniz. Kaygıları çok daha yoğunlaşmadan onları profesyonel yardım almaya teşvik etmelisiniz.


Bazı durumlarda ise kişilerin yaşadığı bu korkular kendileri ile ilgili olmayabiliyor. Kaygı ya da korku duyan kişi ailesinden ya da sevdiklerinden birinin hastalanabileceği korkusunu da yaşayabiliyor. Bu nedenle sevdiklerine sürekli olarak telefonla ulaşmaya çalışmaları, sevdiğini kaybetme korkusu duyan kişiler için çok sık görülen bir durumdur. Hatta aynı gün içinde birden çok kez arayarak sevdiklerinin iyi durumda olduğundan emin olmak isteyenler olabiliyor. Eğer telefon geç açılırsa ya da açılmazsa bu durumda sevdiğini kaybetme korkusu yaşayan kişiler çok daha fazla paniğe kapılabiliyor. Bu durumlardan bir ya da birkaçını yaşıyorsanız sizde de Koronavirüs korkusu olabilir.


Koronavirüs Korkusu Nedir?

Aslında birçok kişinin günümüzde yaşadığı: “ Acaba Koronavirüs müyüm, acaba hastalandım mı?” gibi korkular, koronavirüs korkusu olarak adlandırılır. Çoğu kişi hastalıktan korkar. Ama bu bazıları için aşırı bir hal alır. Yani kişi, hastalığı düşünmekten ve yaşadığı yoğun korkudan dolayı başka hiçbir şey yapamayacak hale gelir. Bu durum nedeniyle olması gerekenden daha fazla temizlik yapmaya başlayabilir. Oturup saatlerce düşünebilir, ağlama krizlerine girebilir. Uzaktaki sevdiklerinden haber alamadığında aşırı derecede korkuya kapılıp onların hasta olduğunu ya da öldüğünü düşünebilir.


Koronavirüs korkusu ne zaman tehlikeli bir hal almaya başlar?

 Tehlikeli bir hastalıkla mücadele sürecinde koronavirüse yakalanmaktan korkmak ve tedbir almak son derece doğaldır. Normal olanı da tedbir almak ve bu süreçten mümkün olduğu kadar dışarı çıkmamaktır. Ancak bu durumu kaygı bozukluğu seviyesine taşımak, panik atak krizlerine girecek kadar korkuya kapılmak, endişelenilmesi gereken bir aşamadır. Bu derece yoğun kaygı yaşayan kişilerde sürekli olarak internette yeni ölüm sayısını araştırma, dünyada kaç kişinin öldüğünü ülkesinde kaç kişinin öldüğünü dakika başı öğrenmeye çalışma çabası görülebilir. Bu kaygı ve korku seviyesindeki kişiler için aslında öğrendikleri her ölüm ve yeni vaka daha çok kaygıya sebep olabilir.


Kaygı bozukluğu seviyesinde yaşanan yoğun korku, kişilerin günlük hayatlarını son derece kötü etkiler. Ailesiyle yaşayan kişilerin aile bireyleri ile arası bozulmaya başlayabilir. Kişi, evde virüs kapacağı korkusuyla herkesten uzaklaşabilir, dışarı çıkmasalar bile diğer aile bireyleri ile aynı ortamda olmaktan rahatsız olabilir. Bu korkuyu kaygı bozukluğu düzeyinde yaşayan kişiler, her yeri çamaşır suyu ile silme ihtiyacı duyabilir. Kendilerini ellerini 5-10 dakikada bir yıkamak zorunda hissedebilirler. Hatta varsa onlarla birlikte yaşayan aile üyelerinden de sürekli ellerini yıkamalarını isteyebilirler. Bir sonraki aşamada bu kaygılar ve korkular nedeniyle kişinin aile bireyleriyle arası açılabilir.


Koronavirüs ve Kaygı Bozukluğu

Koronavirüs korkusu son dönemde sadece kaygı bozukluğu yaşayanlarda değil, birçok kişide oluşmaya başlamıştır. Ancak kaygı bozukluğu bulunan kişilerde bu korku çok üst düzeyde yaşanır. Kişi sürekli olumsuz düşünmekten kendini alıkoyamaz. Sürekli olarak kendisinin ya da sevdiği birinin hastalanacağını düşünür. Yaşanan bu korku, sağlıklı düşünme yetisini etkilemeye başlar. Kendini karantina sürecinde bir şeylerle meşgul etmeyen kişilerde kaygı bozukluğu durumu çok daha fazla görülebilir. Kaygı bozukluğu yaşayan kişilerin kafasından atamadığı düşünceler, geceleri uykusunu kaçırma boyutuna kadar erişebilir. Çoluğunun çocuğunun hasta olacağından, kendisinin hasta olacağından, bir yakınını kaybedeceğinden hatta başka birisinin ölümüne sebep olacağından korkanların sayısı karantinada geçen her gün biraz daha artmaya devam edebilir.


Kaygı bozukluğu başlı başına bir hastalıkken bir de bunu tetikleyecek bir durum olan Covid-19 psikolojik destek alan kişiler üzerinde çok daha kötü bir etkiye sahip olabilir. Temizlik takıntısı bulunanlar da bu dönemde daha fazla temizlik yapma ihtiyacı duyabilirler. Her an pis olduklarını her an bir yerlerden virüs gelebileceğini düşünebilirler. Bu korkuları daha ileri seviyeye taşıyarak virüs geleceği korkusuyla dışarından hiçbir şey sipariş etmeyenler ve hatta markete gitmeyi reddedenler de olabilir. Bu aşamaya gelen kişiler için gördüğü her insan koronavirüs taşıyan bir tehlike haline gelmiştir. Bütün bu korkular neticesinde birbirini tetikleyen bir dizi davranışlar ortaya çıkar.


Bunlar:

  • Agresif tavırlar
  • Sürekli sinirli olma
  • Kavgaya meyilli olma
  • Ellerde yoğun terleme
  • Farkında olmadan elleri ovuşturma
  • Olması gerekenden çok uzun süre ellerini yıkama (10 dakika ya da 1 saat boyunca ellerini su ve sabunla yıkama vb.)
  • Evdeki herkesle iletişim kesme (hiç kimse hasta olmadığı halde)


Sizde ya da çevrenizde bulunan kişilerde bu davranışları tespit edebiliyorsanız vakit kaybetmeden bir profesyonel yardım almalı ya da aldırmalısınız. Unutmamanız gereken bir diğer önemli hususu ise yoğun kaygı bozukluğu yaşayan kişinin odasına girmekte ısrar etmemeniz, istemediği şeyler konusunda ısrarcı olmamanızdır. Çünkü kişinin izni olmadan yapılabilecek her müdahale onu daha sinirli ve saldırgan bir hale getirir.


Koronavirüs Korkusu Yaşıyor musunuz?

Aslında korku yaşamak, hastalanmaktan korkmak son derece insanidir. Normalde kaygı bozukluğu, panik atak, takıntı, sosyal fobi gibi rahatsızlıklarınız bulunmayabilir. Ancak bu süreç, pek çok kişinin daha önce olmasa da çeşitli konularda panik ve korkuya kapılmasına sebep olabiliyor. “Neden koronavirüs olmaktan bu kadar çok korkuyorum?” diye düşünmekten bile kendinizi alıkoyamayabilirsiniz. Koronavirüs korkusu yaşıyorsanız sizinle aynı durumda olan birçok kişi olduğunu hatırlamanızda fayda var. Böylece aslında yaşadığınız şeyin çok normal olduğunu kabul etmeli ve neden bu konudan bu kadar korktuğunuzu düşünerek kendinizi zorlamamalısınız. Bu korkuları salgın başladığında birçok kişi yaşadı ve hala belli oranda yaşamaya devam ediyor. Ancak ilk başta çok fazla korktuğunuz bir şeye zamanla uyum sağlayarak kaygı düzeyinizi azaltabilirsiniz. Bunu yapabilmek için de profesyonel destek almayı tercih edebilirsiniz. Böylece kaygılarınızı çok aşırı bir seviyeye ulaşmadan normal düzeye çekebilirsiniz.


Profesyonel destek ile birlikte bir şeylerle meşgul olmak, boşta kalıp düşünmemeniz için yapabileceğiniz en iyi şeylerden biridir. İlk başta yaşadığınız yoğun korku yavaş yavaş azalmaya başladıysa her şey yavaş yavaş normale dönüyor demektir. Gerekirse kaygılarınızı ailenizle ve arkadaşlarınızla paylaşarak kendinizi rahatlatmayı deneyebilirsiniz. Bu süreçte sosyal izolasyona dikkat ederek alacağınız sosyal destek, kendinizi iyi hissetmenize yardım eder.


Koronavirüs korkusu ile ilgili endişelenmeye ve profesyonel yardım almaya ne zaman başlayabilirsiniz? Aşağıdaki bu maddeleri kendinizde görüyorsanız konu ile ilgili bir uzmandan yardım almayı düşünebilirsiniz:

  • Her an öleceğinizi düşünüp korkuyor musunuz?
  • Kullandığınız bir eşyadan virüs kapacağınız korkusunu her an ve çok yoğun şekilde yaşıyor musunuz?
  • Evden çıkmadan önce maske ve eldiven kullanmanıza rağmen markete gittiğinizde hasta olacağınız endişesini taşıyor musunuz?
  • Boğazınızda ufak bir gıcık olduğunda ve gıcık nedeniyle öksürdüğünüzde: “Acaba korona mı oldum?” diye düşünüyor musunuz?
  • Banyo yapmanıza rağmen yeterince temizlenmediğinizi ve üzerinizde virüs kalmış olabileceği endişesine kapılıyor musunuz?
  • Başınız ağrıdığında: “Acaba Covid miyim?” diye düşünüyor musunuz?
  • Evcil hayvanınıza virüs kapacağınız korkusuyla dokunmaktan korkuyor musunuz?
  • Dışarıda çalışmak zorundaysanız eve geldiğinizde ailenize virüs getirdiğiniz korkusundan kurtulamıyor musunuz?
  • Elinizi yıkasanız bile kolonya kullanmadan virüsten kurtulamayacağınızı düşünüyor musunuz?
  • Ateşinizin çıkmış olabileceği endişesiyle sürekli ateşinizi ölçüyor musunuz?


Bütün bu endişelerden birini bile taşıyorsanız profesyonel destek almayı düşünebilirsiniz. Koronavirüs kadar koronavirüs korkusu da sağlığınızı olumsuz yönde etkiler ve hayatınızı normal akışına döndürmek için gerekli yardımı almanız kendinizi iyi hissetmeniz için son derece önemlidir.


Coronavirüs Korkusundan Kurtulmak İçin Ne Yapabilirsiniz?

Yalnız yaşıyorsanız ve korkuya kapıldığınızda sizi sakinleştirecek kimse yoksa nefes egzersizi yaparak sakinleşmeye çalışabilirsiniz. Covid-19 korkusu yaşayarak aşırı derecede paniğe kapılıyorsanız ilk olarak kendinizi sakinleştirmelisiniz. Bunun için en basit ama işe yarayan yöntemlerden bir tanesi içinizden 5’e kadar sayarak kademeli olarak nefes almaktır. İçinizden 5’e kadar sayıp kademeli olarak aldığınız nefesi tek seferde vererek bunu 5 kere tekrarlayabilirsiniz. Sonrasında tek seferde derin bir nefes alarak içinizden 5’e kadar sayıp nefesinizi kademeli olarak verebilirsiniz. Bu nefes egzersizleri sizi bulunduğunuz yerde bir nebze de olsa yoğun düşünce girdabından çıkarmaya yardım eder. Aynı zamanda yaptığınız egzersizle ciğerlerinize daha fazla oksijen göndererek nefes alma kapasitenizi arttırabilirsiniz. Korkuya kapıldığınız her an, bu yönteme başvurabilirsiniz. Ancak en etkili çözüm bu korkudan nasıl kurtulacağınızı bulmanız olacaktır.


Çoğu kişi yaşadığı kaygıları tek başına atlatmakta başarılı olamaz. Korkudan kurtulabilmek için öncelikle yaşadığınız korkunun bilinçdışınızdaki sebebini öğrenmeli ve bunun üzerine gitmelisiniz. Bu süreçte bir uzman desteği şarttır. Önceden yaşadığınız herhangi bir travma varsa bunu tespit etmek, kaygılarınızı ve korkularınızı gidermede son derece önemlidir. Beyninizi ele geçiren ve sizi adeta yöneten korkuların boyutunu öğrenmek, onlarla mücadele etmede etkili bir yoldur. Bilinçdışında geçmişinizden gelen, bilinç düzeyinde farkında olmadığınız ama sizi derinden rahatsız eden sorunların ortaya çıkarılması korkulardan kurtulmak için gereklidir.


Bu süreçte geçmişte yaşadığınız travmalarla yüzleşmek, Koronavirüs korkusuna kapılmanızda etkili olan durumları anlamaya yardımcıdır. Sebebin ne olduğu anlaşıldığında sorunun nasıl çözüleceğini bulmak kolaydır. Gerisi psikoterapi sürecine ve terapistinize duyduğunuz güvene bağlıdır. Psikoterapi seansları sayesinde pek çok kişi korkularını ve kaygılarını kontrol etmeyi öğrenebilir. Bunu başaran kişiler, korkuları ile yüzleşen ve onlardan kurtulmak için çaba sarf eden kişilerdir. Siz de terapiye başlamada kararlı olduğunuzda korkularınızdan kurtulmak için gerçekten çaba sarf etmelisiniz.


Covid-19 Korkusu ile Nasıl Başa Çıkabilirsiniz?

Korkuyla başa çıkabilmek için en kötü senaryoyu ve ne olabileceğini düşünerek işe başlayabilirsiniz. Böylece koronavirüse yakalanmamak için alacağınız tedbirleri düşünebilirsiniz. Gerekli tedbirleri aldığınızda, bol su içtiğinizde, gerekmedikçe evden çıkmadığınızda zaten virüse yakalanma riskini en aza indirdiğinizi bilmelisiniz. Ayrıca bu sürecin bir süre sonra sona ereceğini düşünmek korkudan kurtulmanıza yardımcı olabilecek bir başka yöntem olabilir. Yalnız olmadığınızı bilmek de psikolojinize iyi gelecek bir başka önemli detaydır. Covid-19 korkusu yaşayan çok sayıda kişi olduğunu unutmamalısınız. Hayatta kalma isteği ve elinizde olmayan sebeplerle ölümcül bir virüse yakalanma ihtimali herkes için korkutucu olabilir.


Korkuya kapılma sebeplerinden bir diğeri ise bazı kişilerde olayları ve durumları kontrol etme isteğinin çok yoğun olmasıdır. Hayatınıza dair her şeyi kendiniz kontrol etmek istiyor olabilirsiniz. Bu durumda sizin kontrolünüz dışında gerçekleşen ve sonucu ölümcül olabilen bir hastalığın yarattığı etki korku ve paniğe kapılmanıza yol açabilir. Her ne sebeple olursa olsun koronafobi yaşayan ve bu durumla baş etmekte zorluk çeken kişiler için çözüme giden yollardan en etkilisi terapi desteği almaktır. Böylece bu süreci nasıl yönetebileceğinizi öğrenebilir ve korku ile başa çıkabilirsiniz. Korkularınızı saklamak yerine paylaşmak, kendinizi çok daha iyi hissetmenize yardım edecektir. Bilinçli ve hazırlıklı olmak korkunuzla baş etmede en büyük yardımcınızdır. Hastalığa dair korku taşımak yerine onunla

yüzleşirseniz neler yapacağınızı bilerek, korku seviyenizi normal bir düzeye çekebilirsiniz.


Karantina Sürecinde Nasıl Profesyonel Destek Alabilirsiniz?

Dışarı çıkmak ve başka insanlarla bir araya gelmek, Koronavirüs günlerinde kaygılarınız kadar virüs riskini de arttıran önemli bir problemdir. Eğer aracınız yoksa bir de toplu taşıma kullanmak her ne sebeple olursa olsun, bulaş riskini ve korkularınızı daha da arttıracaktır. Bu süreçte kendinizi mümkün olduğu kadar korumak, kaygılarınızın tetiklenmesini önlemeye yardımcıdır. Peki; kaygı, panik atak, takıntı gibi sorunları bu kadar yoğun yaşarken nasıl psikoterapiye gideceksiniz. Öncelikle hayati bir risk bulunmadığı sürece herhangi bir sebeple hastaneye gitmeyi tercih etmemeniz gerekir. Evde geçirdiğiniz süreçte de can sıkıntısı yaşayarak psikolojinizin gittikçe bozulduğunu fark ediyor olabilirsiniz.


Evde yapabileceğiniz şeylerin kısıtlı olduğunu düşünebilirsiniz. Temizlik yapmak, yemek yapmak, müzik dinlemek, bir şeyler izlemek, kitap okumak, bir enstrüman çalmak vakit geçirmenize yardımcı olabilir. Bütün bunları yaparak bir nebze rahatladığınızı fark edebilirsiniz. Ancak yine de bütün uğraşlarınıza rağmen ölecek olmaktan, birini öldürmeye sebebiyet vermekten, bir yakınınızın sizden uzakta ölecek olmasından korkabilirsiniz. Diğer taraftan kronik rahatsızlığınız bulunuyorsa bu da korkuya kapılmanız için bir başka neden olabilir.


Kronik rahatsızlıklar dışında bahar alerjiniz varsa bazen nefes darlığı, hapşırık ya da öksürük yaşıyor olmak da korkuya kapılmanıza yol açabilir. Ancak sağlık ocağına ya da herhangi bir sağlık kuruluşuna gidip muayene olmanıza ve Covid-19 ile ilgili herhangi bir şüphe olmamasına rağmen koronavirüse yakalandığınızdan şüphe duyarak korkabilirsiniz. Çok ağır semptomlar hatta hiç belirti göstermeseniz bile kendinizi hastalığa yakalanma şüphesinden kurtaramayabilirsiniz. Hatta işi bir adım daha ileri taşıyarak herhangi bir şüphe olmasa da test yaptırmak isteyebilirsiniz. Bu korkuları geride bırakmak ve günlük yaşamınıza devam etmek için siz de uzman terapistlerden online yardım almayı deneyebilirsiniz.  

Uzman PsikologNurdan YAZICI UNAL-25.01.2022
Psikolog Merkezi