1. Blog
  2. Distimi (Kronik Depresyon) Nedir? Tedavisi Nasıl Yapılır?

Distimi (Kronik Depresyon) Nedir? Tedavisi Nasıl Yapılır?

  • Distimi (Kronik Depresyon) Nedir?
  • Distimi Belirtileri Nelerdir?
  • Distimi Nedenleri Nelerdir?
  • Distimi Tanısı Nasıl Konur?
  • Distimi Tedavisi Nasıl Yapılır?
  • Distimi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Distimi (Kronik Depresyon) Nedir?

Distimi, kişinin uzun bir dönem boyunca mutsuzluk ve üzüntü duyması ya da içine kapanması olarak tanımlanan kronik depresyon durumudur. Bu durumlar kişinin hayatında alışkanlık haline gelmiştir. Bu rahatsızlık aynı zamanda süreğen depresif bozukluk olarak da bilinir. Depresyon, kişilerin düşünce ve davranışlarını olumsuz yönden etkileyen ve en sık görülen psikiyatrik hastalıklardan birisidir. Ancak distimi, depresyona göre daha şiddetli bir durumdur.

Bunun yanı sıra, hastalığın etkisi ise daha uzun zaman devam eder. Diğer depresyon türlerinde kişiler, bu durumdan birkaç hafta ya da aylığına da olsa kurtulabilirler. Bu kısa süreli iyi hissetme süresi genellikle 7-8 hafta arasındadır. Bu sürenin ardından kişide depresyon belirtileri kaldığı yerden devam eder. Distimide ise kişiler kendilerini sürekli olarak umutsuzluk içinde görürler.

Günlük hayatlarındaki aktivitelerden zevk almazlar ve verimsiz bir yaşam sürerler. Durumun kronik olması kişilerin hayat kalitesini ciddi ölçüde düşürür. Distimi, kadınlarda erkeklere oranla daha sık görülen bir psikolojik durumdur. Ancak her iki cinsiyette de hayat kalitesi bozulacağından, kişiler kendilerindeki durumu fark eder etmez uzman bir psikoloğa danışmalıdırlar. Hastalık tedavi edilmediği durumda yıkıcı hasarlara neden olabilmektedir.

Distimi Belirtileri Nelerdir?

Depresyonun tipik belirtileri çeşitlidir. Bunların en başında iç karartıcı bir ruh hali ve duygusal çökkünlük gelir. Kişiler zihinlerinde kendi duygularıyla adeta çatışma içinde olabileceklerinden, agresif davranışlar sergileyebilirler. Eskiden zevk veren uğraşlar ve işler kişiler için bir süre sonra sıkıcı hale gelir ve eski çekiciliklerini kaybederler. Kararsızlık ve karamsarlık içinde olmak da depresyonun beraberinde getirdiği diğer belirtilerdendir.

Bu durum, kişinin hem ailesi hem de çevresi ile olan ilişkilerini önemli ölçüde etkiler. Zihinsel etkilerin yanı sıra kişilerde kilo kaybı ve iştahsızlık gibi belirtiler de meydana gelir. Bazı durumlarda ise çok yeme durumu görülebilir ve bunun beraberinde getirdiği kilo alımı da durumu kötüleştirebilir. Baş ağrısı ve kramplar ise diğer fiziksel belirtilerdendir. Kısacası depresyon, kişinin hem ruh halini hem de fiziksel durumunu olumsuz ölçüde etkiler.

Durum kontrol altına alınmadığı takdirde kişilerarası iletişim bozukluğu meydana gelir. Böylece hastalığın belirtileri dış çevre için de sorun oluşturmaya başlayabilir. Distimik bozuklukta da benzer belirtiler görülebilmesine rağmen süreç depresyona oranla daha yavaş ilerler ve fark edilmesi daha zordur. Hastalık, başından beri kronik bir seyir izler. Hastaların kendilerini iyi hissettikleri dönemler ise sınırlıdır, hastalık genellikle en az iki yıl devam eder. Yine de bu belirtiler hastadan hastaya farklılık göstermektedir.

Depresyondan bir diğer farkı da distimide kişilerin ailesine ve çevresine zaman ayırabilecek enerjisinin olmasıdır. Bu enerji az bile olsa, distimi hastalarının büyük çoğunluğu eğlence ve hobilerine zaman ayırabilmektedirler. Ancak günlerinin büyük bir kısmı depresif duyguların etkisi altındadır. Hastalığı distimi olarak tanımlayabilmek için, depresif ruh halinin aylar boyunca devam etmesi gerekmektedir. Bu yüzden bu hastalık süreğen depresif bozukluk olarak da bilinmektedir.

Distimik bozukluğun diğer belirtileri şu şekilde sıralanabilir:

●       Distimik bozukluğu olan kişilerin çoğunda öz güven problemlerine rastlanmaktadır. Kişiler bu sebeple yapması gereken işleri dahi erteleyebilirler.

●       Çoğu aktivite keyif vermez. Her şeye karşı bir isteksizlik durumu vardır.

●       Mutsuzluk ve kaygı hali sürekli olarak etkisini gösterir. Ortada halledilmesi gereken büyük bir iş olmaması durumunda kişiler işe girişmeye kalkışmazlar. Çünkü bunu yapabilmek için gereken gücü kendilerine bulamazlar.

●       Kimi hastalarda aşırı iştah görülürken kimilerinde ise iştahsızlık görülebilir. Kimileri kendilerini tatmin etmek adına gereğinden fazla yemek yemeye yönelebilir. Kimileri ise bütün gün yemek yememiş olsa dahi yemek yemek istemezler. Zira bunu yapacak güçleri ve istekleri yoktur. Bazı durumlarda ise yemek yemeyi tamamen reddetmek görülebilir.

●       Distimi hastalığına sahip olanlarda görülen bir diğer sorun ise uyku bozukluklarıdır. Bazı distimi hastaları geceleri uykuya dalmada sorun yaşayabilirler. Uyumadan öncesinde gelen yoğun düşünceler ve endişe hissi rahat bir uyku almalarına engel olur. Bazı distimi hastaları ise içinde bulundukları huzursuz edici ruh halinden kurtulmak için gün içinde uzun saatler uyumayı tercih edebilirler. Bu durum onların günlük işlerini aksatmalarına engel olabilir.

●       Distimi bozukluğu hastalarında görülen son belirti ise kararsızlık olarak sayılabilir. Kişiler, çevresinde olan bitenlere karşı genellikle kayıtsız bir ruh hali içerisindedir. Onları veya çevrelerini etkileyebilecek bir olayın yaşanması durumunda ne tepki vereceklerini bilemeyebilirler. Durum, çözülmesi ne kadar kolay olursa olsun onlar için karmaşık olacaktır ve karar vermek zor görünecektir.

Distimi Nedenleri Nelerdir?

Psikiyatrik hastalıkların çoğunda olduğu gibi distimiye neden olan belirli bir neden de bulunmamaktadır. Hastalığın oluşmasına hem psikolojik hem sosyal hem de biyolojik etkenler etkili olabilir. Yine de bazı travmatik olaylar ve sosyal faktörler hastalığın gelişimine diğerlerine oranla nispeten daha etkilidir.

Sevilen bir aile üyesinin kaybı ya da yine sevilen bir aile üyesinin tehlikeli bir hastalığa yakalanması distimiye neden olabilir. Olumsuz aile koşullarında yetişmek de ileride can sıkıcı gelişmelere yol açabilir. Ekonomik açıdan beklenmedik bir çöküş de hastalığı tetikleyici etki gösterebilir. Son olarak aile üyelerinden bir kişinin de aynı hastalığa sahip olması da biyolojik nedenlerden birisidir.

Distimi Tanısı Nasıl Konur?

Distimi, artık içinde yaşadığımız çağda tanımlanması en iyi yapılan hastalıklardan birisidir. Genellikle belirtiler hakkında sorulacak sorular ve hastalığın detaylı öyküsünün alınması ile birlikte hastalığın tanısı konabilmektedir.

Distimi ile majör depresyon semptomları benzerlik gösterdiğinden ikisi arasındaki ayrıma dikkat etmek gerekir. Distimi belirtileri, majör depresyona göre daha uzun sürer anca etkileri daha zayıftır. Bu yüzden distimiyi teşhis etmek kişinin çevresi tarafından pek kolay olmayabilir. Kişiler bu bakımdan kendilerinde bir farklılık olup olmadığını anlamalılardır.

Hastadan iki yıldan uzun süreli olmak üzere ilgisizlik, mutsuzluk, tutku azlığı ve cinsel isteksizlik mevcutsa distimiden şüphelenilebilir. Yine de kesin teşhis için hastanın doktoruna güvenmesi ve hastalık öyküsünü detaylı şekilde anlatması gerekmektedir. Böylece gerekli değerlendirmeler yapılarak hastalığın tanısı konulabilir.

Distimi Tedavisi Nasıl Yapılır?

Hastalığın şiddeti zaman içinde farklılık gösterebileceğinden uygulanacak olan tedavi de kişiye özel olarak planlanmaktadır. Ancak çoğu zaman ilaç tedavisi birinci seçenek olarak kabul edilmez. Zaten hastalığın tedavisi için etkili olan kesin bir ilaç da bulunmamaktadır. İlaçlar sıklıkla konuşma terapilerine ek olarak doktor tarafından reçete edilmektedir.

Psikoterapi genellikle en sık tercih edilen tedavi yöntemidir. Bu süreçte kişinin aile ve yakınları tarafından desteklenmesi, tedavinin gidişatına büyük katkı sağlayacaktır. Böylece hasta tedaviye karşı daha istekli olacak ve tedaviden alınacak olan verim artacaktır. Psikoterapiler süresince hasta ile doktor arasındaki iletişimin zedelenmemesi ve kopmaması çok önemlidir.

Eğer kişi kaygılarını ve düşüncelerini aktarmakta çekince duyarsa bu tedaviyi olumsuz yönde etkileyebilir. Örneğin, distimi nedeni geçmişte yaşanmış travmatik bir olay olabilir. Doktor, bu durumda kişinin bunu aşmasına yardımcı olmaya yönelik bir tedavi izleyecektir. Kısacası, hasta tarafından hastalık öyküsü anlatılırken hiçbir detay atlanmamalıdır. Uygun bir tedavi planı ve bunun uygulanması ile hastalığı tedavi etmek mümkündür.

Kronik depresyon, günümüzde tedavisi mümkün olan hastalıklardan birisidir. Tedavide doktorun alanında deneyimli ve bilgili olması tedavide yaşanabilecek sorunları en aza indirecektir. Böylece hastanın da tedaviye olan inancı ve desteği ile yüksek başarı oranı alınabilir. Yapılacak olan tedavilerin temel hedefleri hastada farkındalık oluşturmaktır. Böylece hasta, duygusal durumunda meydana gelen iniş çıkışları fark edebilir ve kendi de buna karşı önlemler alabilir.

Süreğen depresif bozukluk hastalarının kendilerini sosyal hayattan mahrum bıraktıkları da görülmektedir. Tedavi sayesinde kişilerin sosyal işlevsellikleri de büyük oranda artmaktadır. Bu, sadece sosyal olarak değil aile ile olan ilişkileri de olumlu yönde etkiler. Tedavinin yardımcı olacağı diğer bir konu ise iş hayatı ve cinsel yaşamdır. Tedavi sayesinde kişiler iş hayatlarındaki eski verimliliklerine yeniden ulaşabilirler. Distimi, cinsel isteksizliğe de neden olmaktadır. Başarılı bir tedavi ile birlikte bu sorun da ortadan kalkacaktır.

Ancak unutulmaması gerekir ki, distimi gibi zihinsel sağlık sorunlarını tek başına teşhis ve tedavi etmek mümkün değildir. Çevreden ya da asılsız kaynaklardan ulaşılan tedavi yolları hastalığın seyrini olumsuz yönde etkileyebilir. Bu sebeple profesyonel yardım almak büyük önem arz eder. Böylece hastalık daha fazla ilerleyemez ve kişin mümkün olan en kısa sürede eski sağlığına geri kavuşabilir.

 

Distimi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

 

Distimiden Korunmak İçin Ne Gibi Önlemler Alınabilir?

Egzersiz ve spor yapmak çoğu psikolojik hastalığı iyi yönde etkilediği gibi distimiye de faydalı olacaktır. Bunun yanı sıra sosyal ilişkilerden kopmamak gereklidir, aksi takdirde bu durumu daha da kötüleştirecektir.

Eğer hastalık teşhis edilmediyse de bir uzmana başvurmak ve uzman tarafından verilen tedavi planına sadık kalmak en iyisi olacaktır. Son olarak da kaliteli beslenmek ruh ve beden sağlığını olumlu yönde etkileyecektir. Bu yüzden tüketilen gıdalar dikkatli seçilmelidir.

Distimi Tedavi Edilir mi?

Distimi, tedavisi mümkün olan bir durumdur. Ancak bilinen tek bir tedavi mevcut değildir. Bu yüzden uzman tarafından kişinin detaylı muayenesinin yapılmasının ardından bir tedavi planı izlenir. Yapılacak tedavi ise kişiye özeldir. Tedavide sıklıkla psikoterapiler tercih edilmektedir. Bazı durumlarda ilaç tedavisinden de yardım alınabilir.

Distimi Ne Kadar Sürer?

Distimi, kronik bir depresyon durumudur. Bu yüzden hastalığın etkileri yıllarca devam edebilir. Hastalık semptomlarının yoğunluğu ise kişiden kişiye değişmektedir. Ancak hastalık süresince iyi hissedilen zaman genellikle kısıtlıdır.

Distimi Nasıl Anlaşılır?

Distimi belirtileri majör depresyon belirtileri ile oldukça benzerdir. Ancak distimi etkisini daha uzun sürede ve daha zayıf olarak gösterir. Bu yüzden kişinin kendi başına bu farkı anlaması oldukça zordur. Vakit kaybetmeden bir uzmandan yardım alarak distimi kolayca teşhis edilebilir.

Distimi Kimlerde Daha Sık Görülür?

Distimi, kadınları erkeklerden iki kat daha fazla etkileyen bir psikolojik bozukluktur. Hastalığın toplumda görülme oranı ise %3-5 arasındadır. Düşük gelirli ve yalnız hayat süren kişilerde distimi görülme olasılığı daha fazladır. Ayrıca kişinin birinci dereceden akrabalarında aynı hastalık mevcutsa bu da hastalığın görülme olasılığını arttıracaktır. Çocukken travma yaşamış kişilerde de bu hastalık görülebilmektedir. Özellikle küçük yaşlarsa istismara uğramış ve ailesi tarafından ihmal edilen çocuklar bu bakımdan risk altındadır.

Bir Kişide Distimi Olup Olmadığı Nasıl Anlaşılır?

Bir kişide distimi bozukluğu varsa aşağıdaki belirtilerden biri ya da ikisi görülür:

●       İştahsızlık ya da normalden fazla yemek yeme

●       Aşırı uyku ihtiyacı veya uykuya dalma sorunları

●       Fiziksel yorgunluk hissi

●       Özgüven eksiklikleri

●       Konsantre olmada ve karar vermede güçlük

●       Umutsuz bir ruh hali içerisinde olmak


Uzman PsikologNurdan YAZICI UNAL-12.10.2022
Psikolog Merkezi