1. Blog
  2. Stresin Sinir Sistemimiz Üzerindeki Etkisi
10 Şubat, 2023

Stresin Sinir Sistemimiz Üzerindeki Etkisi

Hayatımızın pek çok anında maruz kaldığımız en temel durumlardan biri de strestir. Stresli olduğunuz zamanlarda verdiğiniz tepkileri hatırlayın. Kalp atışınız hızlanmıştı ve birdenbire daha çok şey düşünmeye başlamıştınız.

Stresin Sinir Sistemimiz Üzerindeki Etkisi

 Hayatımızın pek çok anında maruz kaldığımız en temel durumlardan biri de strestir. Stresli olduğunuz zamanlarda verdiğiniz tepkileri hatırlayın. Kalp atışınız hızlanmıştı ve birdenbire daha çok şey düşünmeye başlamıştınız. İşte bu ve benzeri tepkilerimizi yöneten sinir sistemimiz, stres anında aktif olarak rol alan en önemli yapılarımızdan birisidir. Stres anında vücudumuzda kendiliğinden meydana gelen değişimleri daha iyi anlayabilmek için sinir sistemimize kısaca göz atalım. 

Sinir Sistemimiz 

Vücudumuzdaki diğer sistemlerde olduğu gibi sinir sistemimiz de içinde pek çok farklı görevlerle ilgilenen alt bölümleri barındırır. Sinir sistemi denince aklımıza ilk gelmesi gereken bölüm, beyin ve omuriliktir. Bunlar merkezi sinir sistemimizi oluşturur. Merkezi sinir sistemi kendisine gelen bilgileri yorumlar ve hem organlara hem kaslara birtakım emirler verir. Bir de çevresel sinir sistemimiz vardır ki bu da merkezi sinir sistemimize gönderilen ve yorumlandıktan sonra da çıkan bilgileri taşımakla görevlidir. 

Stres ve Otonom Sinir Sistemi 

İşte sinir sistemimizde stresten sorumlu olan kısım çevresel sinir sistemimizin bir parçası olan otonom sinir sistemimizdir. Çünkü otonom sinir sistemi düz kasları ve salgı bezlerini kontrol eder. Düz kaslar ve salgı bezleri ise vücudumuzda istemsiz olarak çalışan yapılardır. Dolayısıyla düz kaslar ve salgı bezleri sayesinde vücudumuzun istemsiz olarak yerine getirdiği bazı fonksiyonlar vardır. Kalbinizi istediğiniz zaman durdurup istediğiniz zaman çalıştırabiliyor musunuz? Ne dediğinizi duyar gibiyim. Hayır! 

 Kalp atış hızı, kan basıncı, vücut sıvılarının miktarı gibi konular vücudumuzda istemsiz olarak yerine gelen fonksiyonlardan bazılarıdır. Bu fonksiyonların otonom sinir sistemi tarafından kontrol edildiğini söylemiştik. Peki otonom sinir sisteminin bunu nasıl başarabildiğini merak ediyor musunuz? Bu sorunun cevabını verebilmek için otonom sinir sisteminin hangi bölümlerden oluştuğuna değinmeliyiz. 

Sempatik Sinir Sistemi 

Otonom sinir sistemi, birbirine zıt olarak çalışan sempatik ve parasempatik sinir sisteminden meydana gelir. Sizce neden bu iki yapı birbirine zıt çalışıyor? Çünkü hayat olumlu duygular kadar olumsuz duygularla, başarılar kadar başarısızlıklarla, sakin ve huzurlu anlar kadar stresli anlarla da dolu! Dolayısıyla vücudumuz hayatın birbirine zıt karakterli bu akışına uyum sağlamış gibi görünüyor! 

Sempatik sinir sistemimiz enerji harcamakla ilgili iken parasempatik sinir sistemimiz tam tersine bu enerjiyi korumakla görevlidir. Örneğin solunum hızınızdaki artış sempatik sinir sistemi, solunum hızınızdaki düşüş ise parasempatik sinir sistemi tarafından yerine getirilir. 

Sinir sistemiyle ilgili genel bir bilgiye sahip olduğumuza göre artık vücudumuzun strese karşı verdiği tepkiye bakabiliriz. Herhangi bir stres kaynağına maruz kaldığınızda sempatik sinir sistemi vücudunuzun pek çok noktasında pek çok farklı tepkilerin ortaya çıkmasına neden olur. Bunlardan bazılarını sıralayalım: 

- Kalp atış hızı artar. 

- Kalp daha güçlü bir şekilde kasılır. 

- Kalpteki atardamarlar genişler. 

- Göz bebekleri büyür. 

- Bronş tüpleri büyür. 

- İskelet kaslarının dayanıklılığı artar. 

- Karaciğerden glikoz salınır. 

- Zihinsel aktivite de artış meydana gelir. 

- Bazal metabolizma hızı önemli ölçüde artar. 

- Tükürük salgısında azalma meydana gelir. 

- Bağırsaklardaki salgılarda azalma meydana gelir. 

Parasempatik Sinir Sistemi 

Acil durumlarda meydana gelen bu ve bunun gibi fizyolojik değişimler sayesinde bireyler normalde yapamayacakları tarzda sahip oldukları becerileri gösterebilirler. Ani tepki vermemize neden olan herhangi bir stres kaynağı etkisini yitirdiğinde ise parasempatik sinir sistemimiz rahatlamamızı sağlayarak bizi eski, normal halimize döndürür. Şimdi de parasempatik sinir sisteminin vücudumuzda meydana getirdiği değişimlere kısaca göz atalım: 

- Göz bebekleri küçülür. 

- Tükürük salgısında artış meydana gelir. 

- Kalp atış hızı azalır. 

- Bronş tüpleri küçülür. 

- Bağırsaklardaki salgılarda artış meydana gelir. 

Sinir Sistemi ve Duygularımız

Görüldüğü üzere pek çok açıdan sempatik sinir sistemiyle parasempatik sinir sistemi birbirine zıt görevleri yerine getirmek için çalışmaktadır. Biyolojik olarak bizler stresli olduktan sonra rahatlayabilmeyi, üzgün olduktan sonra mutlu olabilmeyi, ağladıktan sonra gülebilmeyi çok iyi bir şekilde becerebilen türleriz. Gün içerisinde aldığımız olumlu ve olumsuz haberlerin her biri bizi duygusal olarak etkileyebiliyor. Hayatın bu çok yönlülüğünü sahip olduğumuz biyolojik arka plandan ayrı düşünemeyiz. İşte sinir sistemimiz maruz kaldığımız her bir duyguya karşılık böylece davranışlarımızı kontrol edebilmemize imkan sağlıyor! Bu kontrolü daha etkili bir şekilde sağlayabilmenin yolu ise bizi doğru şekilde yönlendirecek ve destek olacak uzmanlara danışmaktan geçiyor. Günlük hayatımızda yaşadığımız farklı türden olaylara sadece sinir sistemimiz karşılık vermiyor. Hissettiğimiz duygulardan ve yaşadıklarımızdan etkilenen bir başka bölüm de cildimiz! Peki ama nasıl? 

Stres ve Cilt Sağlığımız 

Üniversitede okuduğunuz dönemde sınav haftaları yaklaştığında birdenbire vücudunuzda sivilce ya da akne çıktığı oldu mu? Ya da uzun süredir hiç bu kadar stresli hissetmediğiniz bir iş gününün akşamı eve gidip biraz dinlendiğinizi düşünün. Yataktan kalkıp aynaya baktığınızda birdenbire hiç fark etmediğiniz bir sivilcenin yavaş yavaş ortaya çıktığını gördüğünüz oldu mu? 

Elbette bunlar herkes için geçerli senaryolar değil. Fakat yüksek miktarda ve uzun süre bir stres kaynağına maruz kalmanın vücudumuzdaki bir diğer etkisi de ciltte beliren sivilce ya da akne benzeri istenmedik sonuçlar olabilir. Stres ile sivilce arasında her koşulda ve her zamanda geçerli bir ilişki olmasa da cildimiz, vücudumuzun stres karşısında verdiği tepkide belli bir derecede rol oynayabilir. Böyle bir durumda cildin sıcaklığı ve elektrik akımlarını iletme yeteneği etkilenir. 

  

Stresin Sinir Sistemi Üzerindeki Etkisi ile ilgili bilgi alabileceğiniz bazı uzmanlarımız
Emre AYDOĞAN
Uzman Psikolog
Emre AYDOĞAN
Online 45 dk 400
Elif SEVİNÇ
Uzman Psikolog
Elif SEVİNÇ
Online 60 dk 420
Sueda Betül ULUDAĞ
Psikolojik Danışman
Sueda Betül ULUDAĞ
Online 50 dk 400
Emirhan PEKGENÇ
Psikolojik Danışman
Emirhan PEKGENÇ
Online 50 dk 400
Selma BOZTAŞ
Uzman Klinik Psikolog
Selma BOZTAŞ
Online 50 dk 720
Mert BERBER
Uzman Klinik Psikolog
Mert BERBER
Online 45 dk 400
Özde ÖZYURT
Psikolojik Danışman
Özde ÖZYURT
Online 50 dk 400
Bilgesu ERGEN KOCABIYIK
Uzman Psikolojik Danışman
Bilgesu ERGEN KOCABIYIK
Online 40 dk 750
Ezgi ERGİNAR
Uzman Klinik Psikolog
Ezgi ERGİNAR
Online 50 dk 650
Serhat DOĞAN
Psikolojik Danışman
Serhat DOĞAN
Online 50 dk 400

Stres Seviyesi Yalanları Ortaya Çıkartabilir mi?

Stresli bir durumla karşılaştığınızda aniden terlemeye başladığınız günleri hatırlayın. Vücuttaki ter artışı elektriksel iletkenliği de artırır ve bu artış galvanometre ile ölçülebilir. Yalan makinesi testini hiç duydunuz mu? Muhtemelen filmlerden aşinalığınız vardır. İşte yalan makinesinin bir görevi de vücudunuzdaki elektrodermal tepkiyi ölçmesidir. Peki bu tepkinin ölçülmesi her zaman doğru sonuca ulaştırır mı? Hayır! Çünkü bazı insanlar duygularını ve tedirginliğini diğerlerinden daha iyi kontrol edebiliyor. Yalan söyleme konusunda becerikli birinin elektrodermal tepkisinin, bu konuda deneyimsiz olan masum bir insana göre daha düşük olması muhtemeldir. 

Strese Cildin Tepkisi 

Stresli bir duruma maruz kaldığımızda cildimizin yüzey sıcaklığında azalma meydana gelir. Çünkü norepinefrin, kol ve bacaklarımızın yüzeyinde bulunan kan damarlarının büzülmesine sebep olur. Stres anında el ve ayak parmaklarınızın aniden buz kestiği oldu mu? İşte bunun nedeni tam olarak stres karşısında cildinizin gösterdiği tepkidir. Ayrıca cildiniz kan damarlarındaki bu daralma nedeniyle eskiye nazaran daha solgun görünebilir. Etrafınızdaki kişilerden stresli geçen günlerinizde “ruh gibi olmuşsun” şeklinde tepkiler aldıysanız belki de artık bu gibi söylemleri dikkate almanızın vakti gelmiştir! Daha akıllıca bir bakış açısı ise gerektiğinde psikolojik destek alma konusunda hazır olmakla ilgilidir. Öyle ki çevrenizdekilerin sizin hakkınızdaki düşüncelerinden daha önemli bir şey, psikolojik destek alabileceğiniz uzmanların bilime dayalı ve gerçeği yansıtan görüşleridir. 

Melike Şura ENTEZ
Uzman Psikolog
#stres #sinirsistemi
Benzer Yazılar
Stresle Başa Çıkmada Kullanabileceğimiz Beceriler
#stres #stresyönetimi
06 Aralık, 2021
Stresle başa çıkabilmek için günlük hayatta karşılaştığımız olaylar ve çevremizdekilerin davranışlarını kontrol etmeye odaklanmak yerine öncelikle kendi tepkilerimize ve davranışlarımıza odaklanmalıyız. Bu noktada maruz kaldığımız stres kaynakları ile daha etkili bir şekilde başa çıkabilmemize yardı
#stres #zamanyönetimi
06 Aralık, 2021
Şüphesiz her birimizin pek çok hayali ve hedefi var. Diğer taraftan çoğu zaman yapmak istediklerimiz şeylere zaman yetiremediğimiz konusunda şikayetçi olduğumuz da bir gerçek. Bu doğrultuda zaman yönetimi konusunda kendinizi başarısız hissettiğiniz pek çok an olmuştur. Şimdi tüm bu yaşadıklarınızı
#stres #beslenme
17 Kasım, 2021
Maruz kaldığımız stres seviyesi ile beslenme şeklimiz ve yediğimiz gıdalar arasında bir ilişki olduğunu daha önce duydunuz mu? Eğer duymadıysanız şaşırabilirsiniz fakat uzmanlar belli besin maddelerinin strese benzeyen bir etkisi olabileceğini söylüyor!
#östres #stres
17 Kasım, 2021
Herhangi bir stres kaynağına maruz kalmanın baş ağrısı, mide bulantısı ve çeşitli hastalıklar gibi olumsuz sonuçlarını hepimiz deneyimlemişizdir. Peki stres kaynaklarının her zaman olumsuz sonuçlara sebep olmadığını söylesek ne derdiniz?
#stres #stresvesindirimsistemi
10 Kasım, 2021
Hepimiz hayatımızın bir döneminde birdenbire başımıza gelen stresli bir durum karşısında dona kaldığımız, ağzımız kuruduğu için konuşamadığımız, hatta yutkunmakta bile zorluk çektiğimiz anlar yaşamışızdır. Sizce stresin tüm bu süreçlerle nasıl bir ilişkisi olabilir?
Vücudumuz Stres Karşısında Hangi Hormonları Salgılar?
#stres #hormonlar
10 Kasım, 2021
Günlük yaşantımızda maruz kaldığımız stres kaynaklarının vücudumuzda meydana getirdiği fizyolojik değişimler ve hormonlar hakkında bilgi sahibi olmak stresli bir durum karşısında yaşadığımız değişimlerle ilgili farkındalığımızı artırması bakımından önemlidir.
Zihin ve Beden Arasındaki İletişim: Stres ve Bağışıklık Sistemimiz
#stres #zihiniletişimi
08 Kasım, 2021
Stresin kaslarımızdaki gerilimi arttırdığını, terleme hızımızı yükselttiğini, hızlı ve yüzeysel nefes alışımızı arttırdığını ve genel psikolojik durumumuzu kötü etkilediğini hepiniz duymuşsunuzdur. Peki stresin pek çok tıbbi hastalığın da sebebi olduğunu biliyor muydunuz? Stres bağışıklık sistemi...
#stres #stresvebeceriler
29 Ekim, 2021
Günlük hayatta karşılaştığımız pek çok stresli durumda, stres kaynakları ile başa çıkabilmek için öncelikle farkında olmadan bir değerlendirme yaparız. Bu değerlendirmede ilgili stres kaynağı ile başa çıkabilmek için sahip olmamız gereken kaynak ya da becerilerimizin neler olduğunu düşünürüz.
#stres #stresetkileri
29 Ekim, 2021
Stresli bir durumla karşılaştığımızda vücudumuz her bir zaman aralığında farklı tepkiler verir. Örneğin bir doğum günü partisine gittiğinizi fakat sosyal anksiyetenizin olduğunu düşünün. Böyle bir durumda vücudunuz öncelikle alarm durumuna geçecektir. Alarm durumu, algılarınızın potansiyel stres kay
Stresle Başa Çıkmada Kullanabileceğimiz Beceriler
#stres #stresyönetimi
06 Aralık, 2021
Stresle başa çıkabilmek için günlük hayatta karşılaştığımız olaylar ve çevremizdekilerin davranışlarını kontrol etmeye odaklanmak yerine öncelikle kendi tepkilerimize ve davranışlarımıza odaklanmalıyız. Bu noktada maruz kaldığımız stres kaynakları ile daha etkili bir şekilde başa çıkabilmemize yardı
Stresten Kaçınma ve Zaman Yönetimi
#stres #zamanyönetimi
06 Aralık, 2021
Şüphesiz her birimizin pek çok hayali ve hedefi var. Diğer taraftan çoğu zaman yapmak istediklerimiz şeylere zaman yetiremediğimiz konusunda şikayetçi olduğumuz da bir gerçek. Bu doğrultuda zaman yönetimi konusunda kendinizi başarısız hissettiğiniz pek çok an olmuştur. Şimdi tüm bu yaşadıklarınızı
Stres ve Beslenme Arasındaki İlişki
#stres #beslenme
17 Kasım, 2021
Maruz kaldığımız stres seviyesi ile beslenme şeklimiz ve yediğimiz gıdalar arasında bir ilişki olduğunu daha önce duydunuz mu? Eğer duymadıysanız şaşırabilirsiniz fakat uzmanlar belli besin maddelerinin strese benzeyen bir etkisi olabileceğini söylüyor!
Stresin olumlu hâli: Östres
#östres #stres
17 Kasım, 2021
Herhangi bir stres kaynağına maruz kalmanın baş ağrısı, mide bulantısı ve çeşitli hastalıklar gibi olumsuz sonuçlarını hepimiz deneyimlemişizdir. Peki stres kaynaklarının her zaman olumsuz sonuçlara sebep olmadığını söylesek ne derdiniz?
Stresli Bir Durumda Neden Ağzımız Kurur?
#stres #stresvesindirimsistemi
10 Kasım, 2021
Hepimiz hayatımızın bir döneminde birdenbire başımıza gelen stresli bir durum karşısında dona kaldığımız, ağzımız kuruduğu için konuşamadığımız, hatta yutkunmakta bile zorluk çektiğimiz anlar yaşamışızdır. Sizce stresin tüm bu süreçlerle nasıl bir ilişkisi olabilir?
#stres #hormonlar
10 Kasım, 2021
Günlük yaşantımızda maruz kaldığımız stres kaynaklarının vücudumuzda meydana getirdiği fizyolojik değişimler ve hormonlar hakkında bilgi sahibi olmak stresli bir durum karşısında yaşadığımız değişimlerle ilgili farkındalığımızı artırması bakımından önemlidir.
#stres #zihiniletişimi
08 Kasım, 2021
Stresin kaslarımızdaki gerilimi arttırdığını, terleme hızımızı yükselttiğini, hızlı ve yüzeysel nefes alışımızı arttırdığını ve genel psikolojik durumumuzu kötü etkilediğini hepiniz duymuşsunuzdur. Peki stresin pek çok tıbbi hastalığın da sebebi olduğunu biliyor muydunuz? Stres bağışıklık sistemi...
Stresle Başa Çıkmada Algılarımızın Önemi
#stres #stresvebeceriler
29 Ekim, 2021
Günlük hayatta karşılaştığımız pek çok stresli durumda, stres kaynakları ile başa çıkabilmek için öncelikle farkında olmadan bir değerlendirme yaparız. Bu değerlendirmede ilgili stres kaynağı ile başa çıkabilmek için sahip olmamız gereken kaynak ya da becerilerimizin neler olduğunu düşünürüz.
Stres Nedir?
#stres #stresetkileri
29 Ekim, 2021
Stresli bir durumla karşılaştığımızda vücudumuz her bir zaman aralığında farklı tepkiler verir. Örneğin bir doğum günü partisine gittiğinizi fakat sosyal anksiyetenizin olduğunu düşünün. Böyle bir durumda vücudunuz öncelikle alarm durumuna geçecektir. Alarm durumu, algılarınızın potansiyel stres kay