1. Blog
  2. Vücudumuz Stres Karşısında Hangi Hormonları Salgılar?
10 Şubat, 2023

Vücudumuz Stres Karşısında Hangi Hormonları Salgılar?

Günlük yaşantımızda maruz kaldığımız stres kaynaklarının vücudumuzda meydana getirdiği fizyolojik değişimler ve hormonlar hakkında bilgi sahibi olmak stresli bir durum karşısında yaşadığımız değişimlerle ilgili farkındalığımızı artırması bakımından önemlidir.

Vücudumuz Stres Karşısında Hangi Hormonları Salgılar?

Günlük yaşantımızda maruz kaldığımız stres kaynaklarının vücudumuzda meydana getirdiği fizyolojik değişimler ve hormonlar hakkında bilgi sahibi olmak stresli bir durum karşısında yaşadığımız değişimlerle ilgili farkındalığımızı artırması bakımından önemlidir. Öyle ki herhangi bir stres kaynağı zihnimiz tarafından algılandıktan sonra beynimiz tarafından yorumlanır. En nihayetinde de beynimiz, vücudumuzun diğer kısımlarına stres kaynağı ile nasıl daha etkili bir şekilde başa çıkabileceğine dair birtakım talimatlar verir. Söz konusu talimatlarda öne çıkan kısım, ara beyin bölgemize ait hipotalamus ve onun harekete geçirdiği en önemli yapılardan birisi olan endokrin sistemimizdir. 

Endokrin (İç Salgı) Sistemimiz 

Endokrin sistemimiz, hormonları üreten salgı bezlerimizin bulunduğu yapıdır. Hormonlar, dolaşım sistemimiz aracılığıyla vücudumuzdaki farklı yerlere giderek dokularımızın işleyişini etkiler. Endokrin sistemimiz, 

- Hipofiz bezi 

- Tiroid ve paratiroid bezi 

- Böbrek üstü (adrenal) bezleri 

- Pankreas, 

- Yumurtalık ve testisler, 

- Epifiz bezi, 

- Timüs bezi gibi pek çok yapıyı içinde barındırır. 

Kortizol Hormonunun Görevi

Böbrek Üstü (Adrenal) Bezi Korteksi 

Böbrek üstü bezlerimizin dış tabakasında böbrek üstü bezi korteksimiz bulunur. Böbrek üstü bezi korteksimiz kimyasal olarak steroid moleküllerinden sayılan glukokortikoidlerin yanında mineralokortikoidleri de salgılar. En temelde her iki salgı da vücudumuzda düzenleyici bir rol üstlenmektedir. Nitekim glukokortikoidler glikoz metabolizmamızı düzenlerken mineralokortikoidler ise vücudumuzdaki sodyum ve potasyum arasındaki dengenin korunmasında rol oynar. Peki bu görevi nasıl yürütürler? Elbette gerekli hormonları salgılayarak. 

Glukokortikoidler arasında en çok ismine aşina olduğumuz hormon muhtemelen kortizol hormonudur. Herhangi bir stres kaynağı ile karşılaştığımızda ve bunu stresli olarak algıladığımızda vücudumuz bu durum ile mücadele etmeye hazırlanır. İşte kortizol hormonunun görevi tam olarak bu mücadele için gerekli olan enerjiyi sağlamaktır. Kortizol hormonu salgılandığında öncelikle vücudumuzda depolanmış halde bulunan aminoasitler glikojene dönüşerek kan şekerimizi hızlı bir şekilde artırır. Aynı zamanda atardamarlarımızdaki kan basıncı da yükselir. Böylece stres ile mücadele esnasında anında kullanabileceğimiz bir enerji kaynağına sahip olmuş oluruz. Kortizol hormonunun sebep olduğu en önemli fizyolojik değişimlerden biri de akyuvarlarımızın sayısını azaltmasıyla ilişkilidir. Bildiğiniz üzere akyuvarlar vücudumuza giren bakteriler gibi yabancı maddelerle savaşmaktadır. Bu nedenle bağışıklık sistemimizin etkin bir şekilde çalışabilmesi için akyuvarların sayısı oldukça önemlidir. Şayet olası bir tehlike esnasında yeterli sayıda akyuvar bulunmazsa hastalanma ihtimalimiz artacaktır. Öyleyse vücudumuzu stresle fizyolojik olarak başa çıkmaya maruz bırakmak yerine stresi farklı şekillerde yorumlayabilecek beceriler edinmek daha mantıklı görünüyor! Bu becerileri bize kazandırabilecek uzmanlardan psikolojik destek almanın önemli olduğunu hatırlatalım. 

Aldosteron Hormonunun Görevi 

Mineralokortikoidler arasında stres tepkisinde rol oynayan en önemli hormonlardan biri ise aldosterondur. Aldosteron da tıpkı kortizol hormonu gibi stresli bir durumla mücadele etmeye karar verdiğimiz esnada bizi harekete geçmemiz için hazırlar. Aldosteron hormonunun en temel görevi kan basıncını artırmaktır. Böylece besinler ve oksijen molekülleri, gerekli ihtiyaçları karşılamak üzere vücudumuzdaki diğer bölgelere taşınır. 

Adrenalin ve Noradrenalin Hormonlarının Görevi 

Buraya kadar olan kısımda stresli bir durumla karşılaştığımız esnada böbrek üstü bezi korteksimizin verdiği tepkiyi görmüş olduk. Şimdi de böbrek üstü bezimizin iç kısmına bakalım. Bu bölgeye adrenal medulla adı verilmektedir. Adrenal medulladan hepimize tanıdık gelen bir hormon olarak adrenalin ve noradrenalin salgılanmaktadır. Bu hormonlar stresli bir durumla mücadele etmeye hazırlanan vücudumuzda, pek çok uzun süreli değişime sebep olur. Biraz da bu değişimlere göz atalım: 

- Kalp atış hızı artar 

- Bazal metabolizma hızı artar 

- Kalpten dışarıya pompalanan kanın basıncı artar 

- Kalpteki atardamarların genişliği artar 

- Bronş tüpleri genleşir 

- Oksijen tüketiminde artış meydana gelir 

- Kaslarımızda bulunan kan damarları daralmaya başlar. 

Tiroksin Hormonunun Görevi 

Stresle ilişkili bir tepki esnasında tiroid bezimizden salgılanan tiroksin hormonunun da vücudumuzdaki fizyolojik değişimlerle ilgili pek çok işlevi vardır. Tiroksin hormonu salgılandığında; 

- Bazal metabolizma hızı artar 

- Serbest yağ asitlerinin sayısı artar 

- Glikoz moleküllerinin yapımı artar 

- Sindirim sistemimizde hareketlilik artışı meydana gelir ki çoğunlukla bu durum ishal ile sonuçlanır 

- Soluk alıp verme sayısı artar 

- Kalp atış hızı artar 

- Kan basıncı artar 

- Yorgunluk hissi azalır 

- Kaygı seviyesi artar 

Vazopresin ve Oksitosin Hormonlarının Görevi 

Tüm bunlara ek olarak hipofiz bezimiz de stresli bir durumda vücudumuzun geçirdiği adaptasyon sürecinde önemli bir rol oynamaktadır. Hipofiz bezinden stres tepkisiyle ilişkili olarak salgılanan en önemli iki hormon vazopresin ve oksitosindir. Vazopresin, böbreklerimizde daha fazla su tutabilmemize olanak sağlar. Böylece idrar üretimimizde azalma meydana gelir. 

Oksitosin ise kan damarlarımızın duvarlarında belli ölçüde bir daralmaya neden olur. Stres ile yüksek kan basıncı arasında kurduğumuz ilişkiyi hatırlayın! Belki de bu hormonların görevleri ile beraber düşündüğünüzde kan basıncımızın artması daha anlamlı gelecektir. 

Vücudumuz Stres Karşısında Tepkileriyle ilgili bilgi alabileceğiniz bazı uzmanlarımız
Emre AYDOĞAN
Uzman Psikolog
Emre AYDOĞAN
Online 45 dk 500
Mert ÖZSOY
Uzman Klinik Psikolog
Mert ÖZSOY
Online 50 dk 950
Fatma TOKUR
Psikolojik Danışman
Fatma TOKUR
Online 50 dk 700
Dilek ÖZTÜRK
Psikolog
Dilek ÖZTÜRK
Online 50 dk 575
Vahid ŞALÇİNİ
Psikolojik Danışman
Vahid ŞALÇİNİ
Online 40 dk 599
Merve ÜÇOK
Psikolog
Merve ÜÇOK
Online 50 dk 1200
Yunus TAŞKIN
Uzman Psikolog
Yunus TAŞKIN
Online 75 dk 800
Yıldız İNANÇ
Psikolog
Yıldız İNANÇ
Online 45 dk 500
Muhammed ALBAYRAK
Psikolog
Muhammed ALBAYRAK
Online 45 dk 750
Furkan DAVARCI
Psikolog
Furkan DAVARCI
Online 45 dk 700

Stres ve Kalp Sağlığımız

  

Bu noktada dikkat etmemiz gereken daha önemli bir konu, kalbimizin de stresten oldukça etkilenen bir organ olmasıdır. Nitekim stresli bir durumla karşılaştığımızda ve bunu stresli olarak algıladığımızda kalbimiz normalde olandan çok daha güçlü bir şekilde kasılır ve daha fazla kan pompalamaya başlar. Ayrıca serum kolesterol ve serbest yağ asitlerinin miktarı da artar. Bu artış kalbi besleyen atardamarların tıkanmasına ve bu atardamarlara yeterli miktarda kan gitmediği için de kalbin bir bölümünün fonksiyonunu kaybetmesine yol açabilir. Burada hatırlatmalıyız ki, bazı olağanüstü durumlarda yüksek seviyede ve uzun süre strese maruz kalmak da kalbin durmasına ve dolayısıyla ölüme yol açabilir. Böylesine olumsuz sonuçlara sebebiyet veren stresi ve etkilerini azaltabilmek için öncelikle uzmanlara danışmanın önemli olduğunu vurgulamalıyız. 

Stresle Başa Çıkmada Hormonlar ve Cinsiyetimiz

Yapılan araştırmalar kadınlar ve erkeklerin stresle farklı şekillerde başa çıkmaya daha yatkın olduğunu gösteriyor. Peki bu nasıl mümkün olabiliyor? Stresli bir durum karşısında erkeklerin verdiği tepki daha çok savaş ya da kaç tepkisi, kadınların verdiği tepki ise yardım etme ve dostça davranma tepkisi çerçevesinde şekilleniyor. Kadın ve erkeklerin tepkilerinde gösterdiği bu farklılığın sebeplerinden biri de hormon seviyelerindeki farklılıklar! Özellikle de testosteron, oksitosin ve östrojen hormonları burada karşımıza çıkıyor. Stresli bir durumla karşılaştıklarında daha önce bahsettiğimiz kortizol hormonunun seviyesi kadın ve erkeklerde benzer seviyelerde salgılanıyor iken ani bir stres esnasında testosteron hormonu erkeklerde hızla artıyor. Testosteron hormonundaki artış ise savaşmak ve direnç göstermek ile ilişkili! Diğer taraftan kadınlarda ise durum daha farklı. Kadınlar stresli bir durumla karşılaştıklarında erkeklere göre daha yüksek miktarlarda oksitosin ve östrojen hormonu salgılıyor. Bu hormonlar ise duygusal olarak rahatlama ile ilişkili! Agresif bir şekilde tepki vermek yerine kadınlar stresli bir durumla karşılaştıklarında, diğer kişilerle olan ilişkilerini artırıyor ve erkeklere oranla daha fazla sosyal destek arıyor. Yine de cinsiyet farklılıklarının bilinçli kişilerde böylesine farklı tepkilere yol açmadığını da unutmayalım. Gerekli bilinci kazanabilmek için de bizi doğru bilgiyle buluşturacak uzmanlardan psikolojik destek almayı unutmayalım. 

Ceyda Başarır
Uzman Psikolog
#stres #hormonlar
Benzer Yazılar
#stres #stresyönetimi
06 Aralık, 2021
Stresle başa çıkabilmek için günlük hayatta karşılaştığımız olaylar ve çevremizdekilerin davranışlarını kontrol etmeye odaklanmak yerine öncelikle kendi tepkilerimize ve davranışlarımıza odaklanmalıyız. Bu noktada maruz kaldığımız stres kaynakları ile daha etkili bir şekilde başa çıkabilmemize yardı
#stres #zamanyönetimi
06 Aralık, 2021
Şüphesiz her birimizin pek çok hayali ve hedefi var. Diğer taraftan çoğu zaman yapmak istediklerimiz şeylere zaman yetiremediğimiz konusunda şikayetçi olduğumuz da bir gerçek. Bu doğrultuda zaman yönetimi konusunda kendinizi başarısız hissettiğiniz pek çok an olmuştur. Şimdi tüm bu yaşadıklarınızı
#stres #beslenme
17 Kasım, 2021
Maruz kaldığımız stres seviyesi ile beslenme şeklimiz ve yediğimiz gıdalar arasında bir ilişki olduğunu daha önce duydunuz mu? Eğer duymadıysanız şaşırabilirsiniz fakat uzmanlar belli besin maddelerinin strese benzeyen bir etkisi olabileceğini söylüyor!
#östres #stres
17 Kasım, 2021
Herhangi bir stres kaynağına maruz kalmanın baş ağrısı, mide bulantısı ve çeşitli hastalıklar gibi olumsuz sonuçlarını hepimiz deneyimlemişizdir. Peki stres kaynaklarının her zaman olumsuz sonuçlara sebep olmadığını söylesek ne derdiniz?
#stres #stresvesindirimsistemi
10 Kasım, 2021
Hepimiz hayatımızın bir döneminde birdenbire başımıza gelen stresli bir durum karşısında dona kaldığımız, ağzımız kuruduğu için konuşamadığımız, hatta yutkunmakta bile zorluk çektiğimiz anlar yaşamışızdır. Sizce stresin tüm bu süreçlerle nasıl bir ilişkisi olabilir?
#stres #zihiniletişimi
08 Kasım, 2021
Stresin kaslarımızdaki gerilimi arttırdığını, terleme hızımızı yükselttiğini, hızlı ve yüzeysel nefes alışımızı arttırdığını ve genel psikolojik durumumuzu kötü etkilediğini hepiniz duymuşsunuzdur. Peki stresin pek çok tıbbi hastalığın da sebebi olduğunu biliyor muydunuz? Stres bağışıklık sistemi...
#stres #sinirsistemi
08 Kasım, 2021
Hayatımızın pek çok anında maruz kaldığımız en temel durumlardan biri de strestir. Stresli olduğunuz zamanlarda verdiğiniz tepkileri hatırlayın. Kalp atışınız hızlanmıştı ve birdenbire daha çok şey düşünmeye başlamıştınız.
#stres #stresvebeceriler
29 Ekim, 2021
Günlük hayatta karşılaştığımız pek çok stresli durumda, stres kaynakları ile başa çıkabilmek için öncelikle farkında olmadan bir değerlendirme yaparız. Bu değerlendirmede ilgili stres kaynağı ile başa çıkabilmek için sahip olmamız gereken kaynak ya da becerilerimizin neler olduğunu düşünürüz.
#stres #stresetkileri
29 Ekim, 2021
Stresli bir durumla karşılaştığımızda vücudumuz her bir zaman aralığında farklı tepkiler verir. Örneğin bir doğum günü partisine gittiğinizi fakat sosyal anksiyetenizin olduğunu düşünün. Böyle bir durumda vücudunuz öncelikle alarm durumuna geçecektir. Alarm durumu, algılarınızın potansiyel stres kay
Stresle Başa Çıkmada Kullanabileceğimiz Beceriler
#stres #stresyönetimi
06 Aralık, 2021
Stresle başa çıkabilmek için günlük hayatta karşılaştığımız olaylar ve çevremizdekilerin davranışlarını kontrol etmeye odaklanmak yerine öncelikle kendi tepkilerimize ve davranışlarımıza odaklanmalıyız. Bu noktada maruz kaldığımız stres kaynakları ile daha etkili bir şekilde başa çıkabilmemize yardı
#stres #zamanyönetimi
06 Aralık, 2021
Şüphesiz her birimizin pek çok hayali ve hedefi var. Diğer taraftan çoğu zaman yapmak istediklerimiz şeylere zaman yetiremediğimiz konusunda şikayetçi olduğumuz da bir gerçek. Bu doğrultuda zaman yönetimi konusunda kendinizi başarısız hissettiğiniz pek çok an olmuştur. Şimdi tüm bu yaşadıklarınızı
Stres ve Beslenme Arasındaki İlişki
#stres #beslenme
17 Kasım, 2021
Maruz kaldığımız stres seviyesi ile beslenme şeklimiz ve yediğimiz gıdalar arasında bir ilişki olduğunu daha önce duydunuz mu? Eğer duymadıysanız şaşırabilirsiniz fakat uzmanlar belli besin maddelerinin strese benzeyen bir etkisi olabileceğini söylüyor!
Stresin olumlu hâli: Östres
#östres #stres
17 Kasım, 2021
Herhangi bir stres kaynağına maruz kalmanın baş ağrısı, mide bulantısı ve çeşitli hastalıklar gibi olumsuz sonuçlarını hepimiz deneyimlemişizdir. Peki stres kaynaklarının her zaman olumsuz sonuçlara sebep olmadığını söylesek ne derdiniz?
Stresli Bir Durumda Neden Ağzımız Kurur?
#stres #stresvesindirimsistemi
10 Kasım, 2021
Hepimiz hayatımızın bir döneminde birdenbire başımıza gelen stresli bir durum karşısında dona kaldığımız, ağzımız kuruduğu için konuşamadığımız, hatta yutkunmakta bile zorluk çektiğimiz anlar yaşamışızdır. Sizce stresin tüm bu süreçlerle nasıl bir ilişkisi olabilir?
#stres #zihiniletişimi
08 Kasım, 2021
Stresin kaslarımızdaki gerilimi arttırdığını, terleme hızımızı yükselttiğini, hızlı ve yüzeysel nefes alışımızı arttırdığını ve genel psikolojik durumumuzu kötü etkilediğini hepiniz duymuşsunuzdur. Peki stresin pek çok tıbbi hastalığın da sebebi olduğunu biliyor muydunuz? Stres bağışıklık sistemi...
Stresin Sinir Sistemimiz Üzerindeki Etkisi
#stres #sinirsistemi
08 Kasım, 2021
Hayatımızın pek çok anında maruz kaldığımız en temel durumlardan biri de strestir. Stresli olduğunuz zamanlarda verdiğiniz tepkileri hatırlayın. Kalp atışınız hızlanmıştı ve birdenbire daha çok şey düşünmeye başlamıştınız.
Stresle Başa Çıkmada Algılarımızın Önemi
#stres #stresvebeceriler
29 Ekim, 2021
Günlük hayatta karşılaştığımız pek çok stresli durumda, stres kaynakları ile başa çıkabilmek için öncelikle farkında olmadan bir değerlendirme yaparız. Bu değerlendirmede ilgili stres kaynağı ile başa çıkabilmek için sahip olmamız gereken kaynak ya da becerilerimizin neler olduğunu düşünürüz.
Stres Nedir?
#stres #stresetkileri
29 Ekim, 2021
Stresli bir durumla karşılaştığımızda vücudumuz her bir zaman aralığında farklı tepkiler verir. Örneğin bir doğum günü partisine gittiğinizi fakat sosyal anksiyetenizin olduğunu düşünün. Böyle bir durumda vücudunuz öncelikle alarm durumuna geçecektir. Alarm durumu, algılarınızın potansiyel stres kay